7 mitów na temat filozofii

bustos-756620_1280Przedstawiam 7 powszechnych mitów dotyczących filozofii, które moim zdaniem często funkcjonują wśród ludzi nie związanych z tą dziedziną. Oczywiście nie oznacza to, że wszyscy nie-filozofowie je podzielają. Część pochodzi z moich własnych obserwacji, część wyciągnąłem z lektury sieci. Wypisane przeze mnie przykłady opatruję krótkim komentarzem, który nieco je prostuje. Nie twierdzę jednak, że wszyscy związani z filozofią będą podzielać moje poglądy w tej kwestii.

Mit nr 1:

Aby uprawiać filozofię nie trzeba mieć żadnego przygotowania akademickiego, żadnych studiów, solidnej bazy teoretycznej, ani konkretnej wiedzy. Wystarczy tylko zacząć rozmyślać nad światem i życiem.

Mit nr 2:

Filozofia jest niepraktyczna i niepotrzebna.

Mit nr 3:

Filozofowie to biali, starzy, brodaci panowie, którzy zazwyczaj już nie żyją.

Mit nr 4:

Filozofia ma na celu odpowiedzenie na pytanie „jak żyć…?”, odnalezienie sensu życia.

Mit nr 5:

Filozofia jest pogmatwana i niezrozumiała.

Mit nr 6:

Filozofia prowadzi do ateizmu.

Mit nr 7:

Jeśli ktoś powtarza pseudoartystyczne sentencje typu „życie jest jak tramwaj”, to filozofuje.

 

Krótki komentarz:

Mit 1: Często wydaje się, że wystarczy mieć refleksyjny stosunek do życia i świata i w ten sposób zostaje się filozofem. Zapomina się jednak, że uprawianie filozofii jest głęboko zakorzenione w tradycji jej uprawiania. Współczesne koncepcje filozoficzne nie powstałyby gdyby nie tysiąclecia rozwoju konkretnych nurtów i ścierania się różnych poglądów. Bez poznania historycznych uwarunkowań filozofii i przestudiowania podstawowych założeń jakie w różnych czasach głosili jej czołowi przedstawiciele, nie jest się w stanie na poważnie filozofować. Innym aspektem jest opanowanie terminologii i specyficznego języka filozofii lub jakiegoś jej nurtu. Bez odpowiedniej aparatury pojęciowej i rozeznania w terminach, nie będzie się wiedzieć o czym się mówi.

Oznacza to, że bez pewnego „studiowania filozofii”, nie można w pełni „filozofować”. Owo studiowanie nie musi być oczywiście akademickie (na uniwersytecie), ale wypada poświęcić temu trochę czasu.

Mit 2: Argument powtarzany ostatnio nie tylko pod adresem filozofii, ale humanistyki w ogóle. Trzeba jednak po pierwsze pamiętać, że to z filozofii właśnie wywodzą się niemal wszystkie współczesne nauki ścisłe. To zadawanie pytań wobec świata zapoczątkowane przez starożytnych dało impuls do rozwoju dziedzin wiedzy, które stopniowo uzyskiwały samodzielność i przekształcały się w osobne dyscypliny naukowe. Po drugie, filozofia nie chce zmieniać rzeczywistości, ale tylko dawać krytyczne podłoże w spojrzeniu na nią. W tym przypadku może być przydatna w tworzeniu krytycznego myślenia, szukania nowych perspektyw dla nauki, kultury, czy społeczeństwa, albo w rozjaśnianiu różnego rodzaju problemów.

Ponadto filozofia może pomagać w logicznym myśleniu, prawidłowym stawianiu i argumentowaniu na rzecz naszych tez, podważaniu niespójnych wywodów innych.

Mit 3: Choć faktem jest, że większość zachodnich filozofów była białymi mężczyznami, nie jest to jednak regułą. Od XX wieku pojawia się wiele filozofujących kobiet, które miały wpływ na rozwój filozofii. Starość też nie jest tutaj wyznacznikiem. Wielcy filozofowie zaczynali swoją karierę bardzo często już w młodym wieku. Dzisiaj coraz więcej młodych ludzi wybierających karierę naukową w obrębie filozofii, nazywa siebie filozofami.

Mit 4: Oczywiście szukanie sensu życia może być częścią jakiegoś nurtu filozoficznego, ale zdecydowana większość współczesnej filozofii w ogóle nie zajmuje się tą problematyką. Takie działy jak filozofia społeczna, filozofia nauki, filozofia języka, filozofia umysłu, filozofia kultury i wiele innych włączając w to etykę, nie mają na celu dania ostatecznych odpowiedzi i wskazań co do ludzkiego życia. Zamiast tego zajmują sie stawianiem pytań i  refleksją nad daną dziedziną ludzkiej działalności.

Mit 5: W ten sam sposób niezrozumiała jest fizyka kwantowa, biologia molekularna czy, technologia produkcji konserw rybnych. Aby poznać jakąś dziedzinę trzeba poświęcić jej czas i opanować  określoną terminologię, wtedy istnieje szansa, że się ją zrozumie (patrz: Mit 1).

Mit 6: Prawdą jest, że większość współczesnych filozofów jest ateistami, ale filozofia wcale nie wyklucza wiary religijnej. Na Zachodzie do czasów Oświecenia była z nią bardzo silnie powiązana. Można uprawiać filozofię i wyznawać dowolną religię. Można także filozofować w obrębie lub na temat każdej religii. Należy tylko pamiętać, że filozofia to nie teologia.

Mit 7: Nie, to po prostu nie jest filozofia.

 

Zdjęcie: morhamedufmg, CC0.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>